Terapi bana iyi gelir mi? Karar verirken nereden başlamalı?
Terapiye başlamak, yaşadığınız güçlükleri anlamak ve değişim için bir yol belirlemek amacıyla düşünülebilir. Terapi; zorlayıcı duygu, düşünce ve davranışlarla çalışmayı, günlük yaşamı ve yaşam kalitesini desteklemeyi amaçlar. Size uygun olup olmadığı, ihtiyaçlarınız ve beklentileriniz değerlendirilerek anlaşılır; herkes için aynı sonuç veya süre vaat edilemez.
Karar vermek için bütün hikâyenizi önceden düzenlemeniz gerekmez. “Beni buraya getiren ne?”, “Neyin değişmesini istiyorum?” ve “Başlamakla ilgili hangi çekincelerim var?” soruları ilk konuşmaya yön verebilir.
Destek alma ihtiyacınızı nasıl değerlendirebilirsiniz?
Bir tanınız olmasa da uzun süren stres, kayıp veya ilişki güçlükleri nedeniyle destek arayabilirsiniz. Konuya yalnızca “Sorunum yeterince büyük mü?” diye yaklaşmak yerine yaşadıklarınızın hayatınızdaki karşılığını düşünün.
- Son dönemde en çok hangi durumda zorlanıyorum?
- Bu durum işimi, ilişkilerimi veya günlük sorumluluklarımı nasıl etkiliyor?
- Kendi başıma denediğim yollar nelerdi; hangileri yardımcı oldu?
- Görüşmelerden beklediğim en küçük, fark edilebilir değişim ne?
Bunlar tanı testi değildir; görüşmeye hazırlanmak için kişisel düşünme sorularıdır. Destek ihtiyacını daha ayrıntılı değerlendirmek için “Psikoloğa gitmeli miyim?” rehberine bakabilirsiniz.
Terapiden ne beklenebilir?
Terapi yalnızca konuşup rahatlamaktan ibaret değildir. Kullanılacak yaklaşımın neden önerildiği, hangi hedefe hizmet ettiği ve ilgili güçlük için bilimsel dayanağı konuşulmalıdır. Terapistle güven ilişkisi kadar yöntem, uzmanlık ve ihtiyaçlarınıza uygun plan da önemlidir.
Örneğin, “Artık hiç kaygılanmamak istiyorum” beklentisini görüşmeye getirebilirsiniz. Ardından bu beklentinin günlük hayattaki karşılığı ele alınabilir: ertelediğiniz bir işi yapabilmek, bir toplantıda düşüncenizi söylemek veya zorlandığınızda yardım istemek gibi. Bunlar olası hedef örnekleridir; size uygun hedef birlikte belirlenir.
Psikoterapi yaklaşımları hakkında bilgi edinmek, yöntem adlarını bilmeden de sorular sorabileceğiniz bir başlangıç sağlayabilir.
Terapist seçerken hangi soruları sorabilirsiniz?
Eğitim ve deneyim bilgilerini incelemenin yanında, görüşmenin nasıl yürütüleceğini anlamak da kararınızı kolaylaştırabilir:
- Başvurduğum konuda ve benim yaş grubumla çalışma deneyiminiz nedir?
- Nasıl bir yaklaşım öneriyorsunuz ve neden?
- Hedeflerimizi ve ilerlemeyi nasıl değerlendireceğiz?
- Görüşmelerin sıklığı, süresi, ücreti ve iptal koşulları nelerdir?
- Gizlilik nasıl sağlanır ve sınırları nelerdir?
- İlerleme olmadığında planı nasıl gözden geçiririz?
Gizem Ölmez Akfırat’ın eğitim ve çalışma geçmişini hakkımda sayfasından inceleyebilirsiniz. İlk görüşmenin akışı için ilk terapi seansı rehberi ayrı bir kaynak sunar.
Terapi işe yarıyor mu? İlerlemeyi somutlaştırmak
Görüşmelerin sizin için yararlı olup olmadığını değerlendirirken başlangıçta konuştuğunuz hedeflere dönün. “Daha iyi miyim?” sorusuna ek olarak, “Günlük hayatımda ne değişti?” diye sormayı deneyebilirsiniz. İlerlemenin hangi aralıklarla ve nasıl değerlendirileceğini terapistinizle konuşun.
Kısa bir not için şu örnek kullanılabilir: “Bu hafta iki kez hayır diyebildim. Bir konuşmayı hâlâ erteliyorum. Bir sonraki seansta ertelediğim konuşmayı ele almak istiyorum.” Bu bir ölçüm aracı veya başarı standardı değildir; kendi deneyiminizi görüşmeye taşımak için örnektir.
Beklediğiniz yararı görmüyorsanız bunu açıkça söyleyin. Hedeflerin, yöntemin, görüşme düzeninin veya başka bir uzman desteğinin değerlendirilmesi gerekebilir. Endişelerinizi dile getirmek için sürecin bitmesini beklemeniz gerekmez.
Terapistle uyum konusunda kararsızsanız
Şu cümleler konuşmayı başlatmanıza yardımcı olabilir: “Görüşmelerde nereye gittiğimizi tam anlayamıyorum”, “Bu konuda konuşmakta zorlanıyorum” veya “Benden ne beklendiğini netleştirebilir miyiz?” Güven ve iletişim, terapi ilişkisinin önemli parçalarıdır.
Tercihlerinizi ve çekincelerinizi konuşmanıza rağmen uyum sağlanamıyorsa başka bir uzman veya yaklaşımı değerlendirebilirsiniz. Daha önceki bir terapi deneyiminin beklentinizi karşılamaması, yeni bir değerlendirmede aynı deneyimi yaşayacağınız anlamına gelmez.
Terapiye başlamak hakkında sık sorulan sorular
Ne anlatacağımı bilmiyorsam terapiye başlayabilir miyim?
İlk cümleniz “Nereden başlayacağımı bilmiyorum” olabilir. Görüşmeye eksiksiz bir anlatı hazırlamak yerine sizi düşündüren bir durumu veya başlama konusundaki çekincenizi getirebilirsiniz.
Terapiye başlamak için tanı almam gerekir mi?
Hayır. Stres, kayıp ve ilişki güçlükleri de destek arama nedenleri olabilir. İhtiyaç duyduğunuz desteğin kapsamı değerlendirme sırasında belirlenir.
Terapi kaç seansta iyi gelir?
Herkes için geçerli bir sayı yoktur. Hedefleri, önerilen görüşme düzenini ve ilerlemenin ne zaman gözden geçirileceğini terapistinizle konuşabilirsiniz.
İlk görüşmede devam edip etmeyeceğime karar verebilir miyim?
İlk görüşmede yaklaşım ve beklentiler hakkında bilgi edinebilir, sorularınızı sorabilirsiniz. Devam etme kararınızı değerlendirirken henüz netleşmeyen noktaları da paylaşabilirsiniz.
Terapiye başlayınca ilaç kullanmam gerekir mi?
Terapiye başlamak otomatik olarak ilaç kullanmak anlamına gelmez. İlaç gereksinimi varsa hekim değerlendirmesi gerekir; psikoterapi ve diğer tedavi seçenekleri kişisel ihtiyaçlara göre ele alınır.
Yüz yüze mi, online mı başlamalıyım?
Tercihinizin yanında ihtiyaçlarınız ve görüşme koşullarınız değerlendirilmelidir. Uygun görüşme biçimini randevu öncesinde sorabilirsiniz.
Kadıköy Caddebostan’da terapiye ilk adım
Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat ile yetişkinler için yüz yüze bireysel terapi görüşmeleri hakkında bilgi alabilirsiniz. Online terapi seçeneğinin uygunluğu da ihtiyaçlarınıza göre değerlendirilebilir.
Görüşme koşulları ve uygun zamanlar için randevu sayfasına, adres ve ulaşım bilgileri için iletişim sayfasına başvurabilirsiniz.
Kaynaklar ve bilgilendirme
Psikoterapinin amacı, terapist seçimi ve süreç değerlendirmesi için NIMH — Psychotherapies; destek arama ve uzmanla iletişim için NIMH — Help for Mental Illnesses kaynaklarından yararlanılmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.
