Yetişkinlerde Yaygın Anksiyete Bozukluğu Belirtileri: Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalı?

Hepimiz zaman zaman kaygı yaşarız. İş görüşmesi, önemli bir sunum veya yeni bir ilişkiye başlamak… Bu, hayatın doğal bir parçasıdır. Ancak kaygı, günlük yaşamınızı felç edecek bir döngüye dönüştüğünde, bu durum Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olabilir. Bu makalede, bu yaygın durumun belirtilerini inceleyecek ve ne zaman profesyonel destek almanız gerektiğini açıklayacağız.

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) Nedir?

YAB, kişinin altı ay veya daha uzun süre boyunca devam eden, yoğun ve kontrol edilemez bir endişe halidir. Bu endişe genellikle belirli bir olaya değil, genel yaşamsal durumlara (iş, sağlık, aile, para gibi) odaklanır. Bu sürekli gerginlik, vücudunuzu ve zihninizi yorarak yaşam kalitenizi ciddi şekilde düşürür.

1. YAB’nin Fiziksel Belirtileri

Kaygı sadece bir “zihin durumu” değildir; vücudunuz da alarm verir. Bu belirtiler, sıklıkla başka sağlık sorunlarıyla karıştırılabilir:

• Sürekli Kas Gerginliği ve Ağrılar: Özellikle omuz, boyun ve çene bölgesinde devam eden gerginlik ve kasılmalar.
• Uyku Problemleri: Uykuya dalmakta zorlanma, gece sık uyanma veya dinlenmiş hissedememe.
• Sindirim Sorunları: Sık ishal, kabızlık, mide bulantısı veya İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) benzeri şikayetler.
• Kolay Yorgunluk: Vücudun sürekli alarm durumunda olmasından dolayı kronik yorgunluk hissi.

2. YAB’nin Duygusal ve Bilişsel Belirtileri

Zihninizin hiç durmadığını hissettiğiniz anlar, duygusal yükün bir sonucudur:

• Durdurulamayan Aşırı Endişe: En kötü senaryoyu düşünme eğilimi ve endişenin “bir türlü durdurulamaması” hissi.
• Konsantrasyon Güçlüğü: Sürekli endişeler nedeniyle görevlere odaklanamama, konuşulanları takip edememe.
• Huzursuzluk: Bir yerde sabit duramama, sürekli gergin ve “tetikte” hissetme durumu.
• Kolay Sinirlenme: Sabrın azalması, küçük olaylara karşı aşırı tepki verme eğilimi.

Ne Zaman Bir Klinik Psikoloğa Başvurmalısınız?

Kaygılarınızın ne zaman profesyonel destek gerektirdiğini gösteren en önemli kıstas, yaşam fonksiyonlarınız üzerindeki etkisidir.

Eğer aşağıdaki durumların bir veya birkaçını yaşıyorsanız, randevu almayı ertelemeyin:

• Kaygı, 6 aydan uzun süredir devam ediyorsa.
• Sosyal Hayatınız Kısıtlanıyorsa: Kaygı nedeniyle arkadaşlarınızla buluşmayı, etkinliklere katılmayı veya yeni hobiler edinmeyi bırakmışsanız.
• İş veya Okul Performansınız Düşüyorsa: Konsantrasyon sorunları yüzünden görevlerinizi yerine getiremiyorsanız.
• Kaygıyı Kontrol Etme Çabalarınız Başarısızsa: Kendi başınıza denediğiniz yöntemler yetersiz kalıyorsa.
• Zararlı Başa Çıkma Yöntemlerine Başladıysanız: Kaygıyı bastırmak için alkol veya başka zararlı alışkanlıklara yöneldiyseniz.

Anksiyete Bozukluğu Tedavisinde Uzman Desteği

Yaygın Anksiyete Bozukluğu, doğru ve etkili yöntemlerle tedavi edilebilen bir durumdur. Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat Kliniği olarak, YAB tedavisinde bilimsel kanıtlara dayalı şu ekoller kullanılmaktadır:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

BDT, anksiyete tedavisinde altın standart olarak kabul edilir. Bu terapi, endişeyi tetikleyen olumsuz düşünce kalıplarını tanımaya, sorgulamaya ve daha sağlıklı düşüncelerle değiştirmeye odaklanır.

EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) 

Bazı anksiyete bozukluklarının kökeninde, geçmişte yaşanan travmatik olaylar veya olumsuz yaşam deneyimleri yatar. EMDR, bu rahatsız edici anıların beyinde yeniden işlenmesini sağlayarak, anksiyeteyi tetikleyen duygusal yükü ve yoğunluğu azaltır.

Şema Terapi 

Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminden köken alan, yaşam boyu süren köklü inanç kalıpları (“şemalar”) anksiyeteye zemin hazırlayabilir. Şema Terapi, bu derin şemaları tespit ederek, bunların yerine daha sağlıklı başa çıkma yolları geliştirmeye odaklanır. Kronikleşmiş veya dirençli anksiyete vakalarında derinlemesine bir çözüm sunar.

Mindfulness

Bu yaklaşım, endişeli düşünceleri yargılamadan kabul etme ve onlarla savaşmak yerine, değerli gördüğünüz şeylere odaklanarak yaşamaya devam etme becerisini öğretir.

Kendinizi Ertelemeyin…

Eğer yukarıdaki belirtilerin birçoğunu yaşıyorsanız, yardım istemek bir zayıflık değil, aksine hayatınızı geri alma yolunda atılmış en güçlü adımdır.

Kaygı dolu bir yaşam döngüsünü kırmak hakkında detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.

[Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Doğru teşhis ve tedavi için mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.]