EMDR Beyinde Ne Yapar? Travmatik Anıların Sinirsel Dönüşümü

Emdr beyinde ne yapar? – Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat

Geçmişteki Bir Anı Bugün Bedenimizi Nasıl Yönetecek Güç Bulur?

Emdr beyinde ne yapar?

Travmatik bir deneyim, üzerinden yıllar geçse bile, bazen bir koku, bir ses ya da bir görüntü ile aniden canlanabilir. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) yaşayanlar için geçmiş, sürekli şimdiki zamana sızan bir yüktür. Bu durumun nedeni basitçe “zayıflık” değil, beynin travmatik anıları işleme biçimindeki bir tıkanıklıktır.

Peki, EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) Terapisi bu sürece nasıl müdahale eder? EMDR, travmatik anıları silmez; beynin o anıları sağlıklı bir şekilde sindirmesini, yani nötrleştirmesini sağlar. Gelin, EMDR’nin tam olarak beynimizde hangi nörobiyolojik dönüşümleri başlattığını inceleyelim.

Travmatik Anıların Beyinde “Sıkışıp Kalması”

Normalde, yaşadığımız olaylar beynin Adaptif Bilgi İşleme Sistemi tarafından işlenir ve mantıklı bir çerçeveye oturtularak arşivlenir. Ancak yüksek stres ve tehlike anlarında bu sistem kilitlenir.

• Amigdala’nın Aşırı Aktivasyonu: Travma anında, beynin duygusal alarm ve hayatta kalma merkezi olan Amigdala aşırı derecede aktif hale gelir. Anı, mantık merkezimiz olan Prefrontal Korteks’e gitmek yerine, duygusal yoğunluğu ile birlikte Limbik sistemde “donmuş” bir şekilde depolanır.
• “Şimdi Yaşanıyor” Hissi: İşlenmemiş bu anılar parçalanmıştır; görüntü, ses ve korku hissi birbirinden kopuktur. Bu nedenle kişi, bir tetikleyici ile karşılaştığında, anıyı “geçmiş bir olay” olarak değil, bedensel ve duygusal olarak şimdiki zamanda yaşıyormuş gibi hisseder (flashback).

 EMDR’nin Ana Mekanizması: İki Yönlü Uyarım ve Yeniden İşleme

EMDR, beynin bu tıkanmış bilgi işleme sistemini yeniden harekete geçirmeyi hedefler. Terapinin en ayırt edici bileşeni, İki Yönlü Uyarım (Bilateral Stimulasyon) olarak bilinen tekniktir.

Beyin Yarım Küreleri Arasındaki Senkronizasyon

Göz hareketleri, dokunsal uyaranlar (tapping) veya işitsel uyarımlar ile beynin sağ ve sol yarım küreleri ritmik olarak uyarılır. Bu uyarım:

1. REM Uykusunu Taklit: Doğal uyku döngümüzdeki anıları işlediğimiz REM (Hızlı Göz Hareketi) uykusuna benzer bir nörobiyolojik durum yaratır.
2. Bağlantı Kurulumu: Bu ritmik uyarım, daha önce kopuk olan duygusal (sağ yarım küre) ve mantıksal/sözel (sol yarım küre) merkezler arasında sinirsel bağlantıların kurulmasını kolaylaştırır.

Bu sayede, travmatik anı, duygusal alarm merkezinden çıkarak, gerçeklik algısı ve zaman dizini ile bütünleştiği bölümlere taşınmaya başlar.

 Kalıcı Dönüşüm: Anının Duygusal Yükünün Hafiflemesi

EMDR’nin beyindeki nihai hedefi, anıyı silmek değil, onu duygusal yükünden arındırmaktır.

• Amigdala’nın Duyarsızlaşması: Yeniden işleme süreci ilerledikçe, travmatik anıyı hatırlama eylemi, Amigdala’da artık yoğun bir stres tepkisi yaratmaz. Anı, duygusal olarak “duyarsızlaşır” ve normal bir anı gibi arşivlenir.
• Pozitif İnançların Sinirsel Yerleşimi: Terapi sırasında, danışanın travmayla ilişkili “Ben suçluyum” veya “Yetersizim” gibi olumsuz inançları, “Elimden geleni yaptım ve artık güvendeyim” gibi adaptif (uyumlu) ve olumlu inançlarla değiştirilir. Bu yeni inançlar, işlenen anıyla birlikte beynin uzun süreli hafızasına yerleştirilir.

Sonuç: Kişi travmatik olayı tüm detaylarıyla hatırlar, ancak bu anı artık onu tetiklemez, korkutmaz ve gündelik hayatını yönetmez.

Sonuç: Geçmiş Artık Sadece Bir Hikaye

EMDR Terapisi, beynin doğal onarım sistemini kullanarak, travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde kanıtlanmış, hızlı ve kalıcı bir çözüm sunar. Bu, sadece bir konuşma terapisi değil, beynin bilgi işleme kapasitesini optimize eden, nörobiyolojik temelli bir iyileşme sürecidir.

Eğer geçmişinizdeki deneyimlerin bugün hâlâ hayatınızı yönettiğini hissediyorsanız, Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat olarak EMDR ve bütüncül yaklaşımlarla bu süreci güvenle tamamlamanız için yanınızdayım.

İyileşme yolculuğuna başlayın.

 İletişim için tıklayınız.