Yas süreci nedir?
Yas, önemli bir kaybın ardından ortaya çıkan duygusal, düşünsel ve bedensel tepkileri kapsar. Yakınını kaybetmenin yanında ayrılık veya sağlık kaybı da yas duyguları doğurabilir. Bu yazı özellikle bir yakının ölümünün ardından yaşanan süreci anlamaya odaklanır.
Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat · Kadıköy–Caddebostan’da yüz yüze, uygun yetişkinlerde online görüşme.
Görüşme seçenekleri için Kadıköy’de yas danışmanlığı sayfasına geçebilirsiniz. İlişki bitişini ele alan ayrılık acısı rehberi ayrı bir içeriktir.
Yasın beş evresi herkes için geçerli mi?
İnkâr, öfke, pazarlık, depresyon ve kabul olarak bilinen beşli model, tamamlanması gereken bir sıra değildir. Her duyguyu yaşamak zorunda değilsiniz. Modeldeki “depresyon” sözcüğü de tek başına klinik depresyon tanısı anlamına gelmez.
Özlem, uyuşmuşluk, öfke veya suçluluk dalgalanabilir. Bir gün gülebilmek kaybı unuttuğunuzu; daha sonra ağlamak başa döndüğünüzü göstermez.
Yas ne kadar sürer, ne zaman destek alınır?
Herkes için geçerli bir bitiş tarihi yoktur. Yardım istemek için altı ay veya bir yıl beklemeniz gerekmez. Günlük yaşamınızın belirgin biçimde aksaması ya da baş etmekte zorlanmanız görüşmede değerlendirilebilir.
Uzamış yas bozukluğu, yakın bir kişinin ölümünden sonra yoğun ve kalıcı belirtilerle, belirgin işlev kaybının birlikte değerlendirildiği klinik bir durumdur. DSM-5-TR’de yetişkinler için ölümün üzerinden en az 12 ay geçmiş olması ölçütlerden biridir; tek başına süre tanı koydurmaz. Kültürel bağlam ve diğer belirtiler de değerlendirilir. Bu tanı ayrılık acısına otomatik olarak uygulanmaz.
Kendinize zarar verme riski veya acil tehlike varsa randevu beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Yakınını kaybettikten sonra günlük hayat
- Öğün ve dinlenme için küçük, yapılabilir hedefler belirleyin.
- Güvendiğiniz birinden somut yardım isteyin: yemek, bir işlemde eşlik etme veya birlikte vakit geçirme.
- Konuşmayı, susmayı veya bir hatırayı anmayı kendi ihtiyacınıza göre seçin.
- Alkol ve madde kullanımını bir baş etme yolu haline getirmemeye dikkat edin.
Çocukların sorularına yaşına uygun, açık ve dürüst yanıtlar vermek önemlidir. Çocuğun tepkileri veya güvenliği konusunda kaygınız varsa çocuk ruh sağlığı desteğine başvurun.
Yas tutan birine nasıl destek olunur?
“Artık toparlanmalısın” yerine “Bu hafta yemek konusunda yardım etmemi ister misin?” gibi somut bir teklif sunabilirsiniz. Konuşmak istemediğinde ısrar etmeyin; sonraki günlerde de iletişim kurun. Doğum günleri ve yıldönümleri için kişinin isteğini sorun. Destek vermek, yaşadıklarını açıklamaya veya düzeltmeye çalışmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez.
Sık sorulan sorular
Ağlayamamak yanlış yas tuttuğum anlamına mı gelir?
Hayır. Duyguları dışarıya gösterme biçimleri farklıdır; ağlama miktarı sevginin ölçüsü değildir.
Yas ve depresyon aynı şey mi?
Aynı değildir; birlikte bulunabilirler. Belirgin umutsuzluk, ilgi kaybı veya günlük yaşamda ciddi zorlanma varsa klinik değerlendirme önemlidir.
Terapiye başvurmak için tanı gerekir mi?
Hayır. Destek ihtiyacınızı konuşmak için bir tanı almış olmanız gerekmez.
Yas desteğiyle ilgili ilk görüşmeyi nereden öğrenebilirim?
Görüşmenin çerçevesini ilk terapi seansı rehberinde, yerel başvuru seçeneklerini yas danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.
İlgili rehberler ve kaynaklar
Kadıköy’de yas desteği · İlk görüşme · Randevu talebi
Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel değerlendirme yerine geçmez.
1 comment on “Yas Süreci ve Psikolojik Destek”