Etiketten önce yaşanan davranışlara bakmak
“Toksik ilişki” günlük dilde yıpratıcı ilişki biçimlerini anlatır; bir psikiyatrik tanı değildir. Partnerinize bir kişilik etiketi koymaktan çok, hangi davranışların yaşandığına, kendinizi ne kadar güvende hissettiğinize ve sınırlarınızın gözetilip gözetilmediğine bakmak daha yararlıdır.
Bir tartışma tek başına ilişkiyi tanımlamaz. Bununla birlikte fiziksel veya cinsel şiddet gibi ciddi bir olayın destek istemek için tekrarlanması gerekmez.
Hangi davranışlar ciddiye alınmalı?
- Aşağılama, hakaret veya sürekli değersizleştirme.
- Arkadaşlarınızla ve ailenizle görüşmenizi engelleme.
- Telefon, hesap veya konumunuzu baskıyla denetleme.
- Para, çalışma veya eğitim olanaklarınızı kontrol etme.
- Tehdit, korkutma, ısrarlı takip veya eşyalarınıza zarar verme.
- Fiziksel zarar verme ya da istemediğiniz cinsel davranışlara zorlama.
Korktuğunuz için davranışlarınızı değiştirmek zorunda kalmanız önemli bir işarettir. Bu liste bir puanlama testi değildir; yardım istemek için belli sayıda maddeyi karşılamanız gerekmez.
Anlaşmazlık, mola verme ve baskı aynı şey değildir
Güvenli bir ilişkide iki kişi anlaşamayabilir; sakinleşmek için konuşmaya ara vermek de gerekebilir. “Biraz sakinleşip akşam konuşalım” demekle, karşı tarafı cezalandırmak veya boyun eğdirmek için belirsiz süreyle iletişimi kesmek aynı değildir. Bağlam, tekrar, etki ve sorumluluk alma biçimi birlikte değerlendirilir.
Benzer şekilde her farklı hatırlama veya itiraz “gaslighting” değildir. Kişinin kendi algı ve belleğine güvenini sistematik biçimde aşındıran manipülasyon anlatılmak istenir. Tek bir cümleden partnerin niyeti veya tanısı kesinleştirilemez; yaşanan zarar yine de ciddiye alınabilir.
Güvenlik riski varsa ilk adım
Acil tehlikede 112’yi arayın. Türkiye’de şiddetle ilgili rehberlik ve yönlendirme için ALO 183 ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) hakkında bilgi alabilirsiniz.
Şiddet veya tehdit varsa tek başınıza yüzleşmek ya da ayrılacağınızı açıklamak güvenli olmayabilir. Kişisel koşullarınıza uygun bir güvenlik planı için uzman desteği alın. Cihazınızın izlendiğinden şüpheleniyorsanız yardım aramak için güvenli bir cihaz veya iletişim yolu kullanın. Randevu formu acil yardım kanalı değildir.
Bireysel terapide ne yapılabilir?
Terapi, sizin deneyiminizi anlamaya; ihtiyaçlarınızı, destek kaynaklarınızı ve seçeneklerinizi değerlendirmeye alan açabilir. Karşınızdaki kişinin davranışlarının sorumluluğu size yüklenmez. Kendi sınırlarınızı çalışmanız, şiddeti daha önce engelleyebileceğiniz anlamına gelmez.
Tekrarlayan örüntüler varsa Şema Terapi çerçevesi değerlendirilebilir. Travmayla ilişkili belirtiler bulunuyorsa, güvenlik ve klinik değerlendirme doğrultusunda EMDR gibi travma odaklı seçenekler ele alınabilir. Günlük işlevsellik ve baş etme yolları da çalışılabilir. Bu yöntemler devam eden tehdidi ortadan kaldıran güvenlik önlemlerinin yerine geçmez.
Şiddet veya zorlayıcı kontrol bulunan durumları yalnızca “iletişim sorunu” saymak ve otomatik olarak çift görüşmesine yönlendirmek uygun değildir. Buradaki hizmet, yetişkin bireysel psikoterapi çerçevesindedir.
Sık sorulan sorular
Partnerim narsist mi?
Bu yazıdan veya tek taraflı bir anlatımdan kişilik tanısı konulamaz. Tanı aramadan da size zarar veren davranışları ve destek ihtiyacınızı değerlendirebilirsiniz.
İlişkiyi hemen bitirmek zorunda mıyım?
Karar sizin koşullarınız içinde ele alınır. Tehdit veya şiddet varsa güvenlik desteği alın; ayrılık planını tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz.
Partnerim gelmeden destek alabilir miyim?
Evet. Bireysel görüşmede kendi deneyiminiz ve seçenekleriniz üzerine çalışabilirsiniz. Partnerinizin katılması veya davranışlarını kabul etmesi başvurunun koşulu değildir.
Fiziksel şiddet yoksa yardım isteyebilir miyim?
Evet. Psikolojik, ekonomik ve cinsel baskı da destek gerektirebilir. Fiziksel zarar oluşmasını beklemeniz gerekmez.
İlişki sorunları için psikoloğa tek başına başvurmak
Partneriniz katılmadan da kendi yaşadıklarınızı, sınırlarınızı ve karar vermekte zorlandığınız konuları bireysel görüşmede ele alabilirsiniz. İlk görüşmede sizi en çok zorlayan durumları ve destekten beklentinizi paylaşabilirsiniz.
Bireysel terapi, partnerinize uzaktan tanı koyma veya onun davranışını değiştirme hizmeti değildir. Görüşme seçenekleri ve mesleki bilgiler için Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat’ın özgeçmişini inceleyebilirsiniz.
Kadıköy’de yetişkin bireysel görüşme
Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat ile yetişkin bireysel görüşmeler Kadıköy–Caddebostan’da randevu ile yüz yüze yürütülür. Uygunluk değerlendirmesinin ardından online görüşme de planlanabilir.
İlk görüşme hakkında bilgi alabilir veya randevu talebi oluşturabilirsiniz.
İlgili okumalar: tekrarlayan ilişki döngüleri ve ayrılık sonrası baş etme.
Kaynaklar ve destek bilgileri
- NHS — İlişkide şiddet ve baskıyı tanıma
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Şiddete maruz kalındığında başvuru yolları
Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel güvenlik planı veya klinik değerlendirme yerine geçmez.