Her şey var gibi görünürken bir şeylerin eksik gelmesi
Boşluk hissi; kopukluk, anlamsızlık, doyumsuzluk veya neye ihtiyaç duyduğunu bilememe şeklinde tarif edilebilir. Dışarıdan hayatınız yolunda görünürken de yaşanabilir. Bu deneyimi ciddiye almak için görünür bir kriz yaşamanız gerekmez.
Ancak boşluk hissinin tek bir nedeni yoktur. Onu doğrudan çocukluğa, bir şemaya veya belirli bir tanıya bağlamak doğru değildir.
Boşluk hissi neyle ilişkili olabilir?
Değerlendirmede yakın zamanda yaşanan kayıplar, ilişkiler, yalnızlık, yaşam değişiklikleri ve günlük düzen gibi farklı alanlar konuşulur. Duygunun ne zamandır sürdüğü, hangi anlarda yoğunlaştığı ve yaşamınızı nasıl etkilediği önemlidir.
Boşluk duygusu depresyonda da görülebilir; özellikle ilgi ve haz kaybı, enerji azalması, uyku değişiklikleri veya umutsuzluk eşlik ediyorsa değerlendirme yararlı olabilir. Bununla birlikte, yalnızca boşluk hissetmek depresyon tanısı koydurmaz. Gerektiğinde tıbbi veya psikiyatrik değerlendirme de plana dâhil edilir.
Duygusal yoksunluk şeması nasıl bir açıklama sunar?
Şema Terapi’de duygusal yoksunluk, kişinin yeterince anlaşılmayacağı, desteklenmeyeceği veya duygusal yakınlık bulamayacağı beklentisini anlatır. Bazı kişilerde boşluk duygusunu anlamaya yardımcı olabilir; her boşluk hissinin altında bu şema bulunmaz.
“Kimse beni anlamaz” düşüncesi ile “Şu an çevremden yeterli destek alamıyorum” durumu aynı değildir. İkinci durumda gerçek bir destek eksikliği olabilir. İhtiyaçların yalnızca kişinin kendi içinde karşılanması beklenemez; güvenilir ilişkiler ve yaşam koşulları da önem taşır.
Şema Terapi’de ne üzerine çalışılabilir?
İlk adım, boşluğu hemen dolduracak bir yöntem bulmaktan önce deneyiminizi anlamaktır. Görüşmelerde duyguyu neyin artırdığı, ihtiyaçlarınızı ifade etmenin nasıl olduğu ve rahatlamak için yaptıklarınızın kısa ve uzun vadeli etkileri konuşulabilir.
Uygun olduğunda yaşantısal çalışmalarla duygulara temas etme, sert öz eleştiriyi fark etme ve günlük yaşamda ihtiyaçları daha açık ifade etme üzerinde çalışılabilir. İmgeleme çalışması geçmişte gerçekten olanları değiştirmez; anının bugün taşıdığı anlam ve duygularla çalışmanın bir yoludur. Boşluğun tamamen ve kalıcı olarak ortadan kalkacağı vaat edilemez.
Şema Terapi için klinik araştırma desteği vardır. Örneğin Bamelis ve arkadaşlarının 2014 tarihli çalışmasında, belirli kişilik bozukluğu tanıları bulunan yetişkinlerde olağan tedaviye kıyasla olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Bu bulgu, ilişki güçlüğü yaşayan herkeste aynı sonucu veya kesin iyileşmeyi garanti etmez; yöntem seçimi kişisel değerlendirme gerektirir.
Kendinizi anlamak için üç soru
- Ne zaman belirginleşiyor? Yalnızken, yoğun bir günün sonunda, bir tartışmadan sonra?
- O anda neye ihtiyaç duyuyorum? Dinlenmeye, yakınlığa, anlaşılmaya, bir sınır koymaya?
- Yaptığım şey ne sağlıyor? Kısa süreli oyalanma mı, daha sürdürülebilir bir destek mi?
Yanıtları hemen bulamamak da anlaşılır bir durumdur. Kısa notlar almak ve güvenilir biriyle paylaşmak, görüşmede neyi konuşmak istediğinizi belirlemenize yardımcı olabilir. Bunlar bir test veya tedavi programı değildir.
Sık sorulan sorular
Boşluk hissi mutlaka çocukluk travmasından mı kaynaklanır?
Hayır. Geçmiş deneyimler değerlendirilebilir fakat güncel kayıplar, ilişkiler, yaşam koşulları ve eşlik eden belirtiler de önemlidir.
İnsanların yanındayken de boşluk hissedebilir miyim?
Evet. İnsanlarla birlikte olmak ile anlaşılmış ve bağlantı içinde hissetmek aynı deneyim değildir. Size özgü anlamı görüşmede araştırılabilir.
Ne zaman profesyonel yardım almalıyım?
Duygu sürüyorsa, yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa veya umutsuzluk ve işlev kaybı eşlik ediyorsa destek alın. Kendinize zarar verme düşünceleri varsa gecikmeden yardım isteyin; acil tehlikede 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Kadıköy’de psikolojik destek
Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat ile yetişkin bireysel görüşmeler Kadıköy–Caddebostan’da randevu ile yüz yüze yürütülür. Uygunluk değerlendirmesinin ardından online görüşme de planlanabilir.
Boşluk hissini ve günlük yaşamınıza etkisini görüşmede ele almak isterseniz bireysel terapi sürecini inceleyebilirsiniz. Bu yazıda yer verilen duygusal yoksunluk kavramının ait olduğu yaklaşım hakkında Şema Terapi sayfasından bilgi alabilirsiniz.
Yaşadığınız güçlük daha çok yakın birini kaybetme endişesiyle ilgiliyse terk edilme korkusu; tekrar eden tartışmalar ve uzaklaşmalarla ilgiliyse ilişki döngüleri yazısı bu konuları ayrı ayrı ele alıyor.
İlk terapi seansına ilişkin bilgileri okuyabilir veya randevu talebi oluşturabilirsiniz.
Kaynaklar
- ISST — Şema Terapi modelinin temel kavramları
- Bamelis ve arkadaşları (2014) — Kişilik bozukluklarında Şema Terapi: randomize kontrollü çalışma
NIMH — Depresyon belirtileri ve destek
Bu içerik tanı koymaz; boşluk hissinin nedenleri kişisel değerlendirmeyle anlaşılır.