Sınav Kaygısıyla Başa Çıkmada 5 Pratik Ebeveyn İpucu / Ebeveyn Rehberi

Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat Kliniği – Kadıköy/İstanbul

Giriş: Kaygıyı Yönetmek, Baskıyı Azaltmaktır

Çocuğunuzun sınav kaygısıyla mücadele ettiğini görmek yıpratıcı olabilir. Unutmayın: Kaygıyı artıran şey, genellikle sınavın kendisi değil, sınavla ilişkilendirilen yüksek beklenti ve başarısızlık korkusudur. Ebeveyn olarak doğru tepkiler vererek bu baskıyı önemli ölçüde hafifletebilirsiniz.

İşte çocuğunuzun kaygısını azaltmak için hemen bugün uygulayabileceğiniz 5 pratik ve bilimsel temelli ipucu:

1. Duyguyu Kabul Edin, Savunmaya Geçmeyin

Yanlış Tepki: “Bu kadar panik yapacak ne var? Herkes bu sınava giriyor.” Doğru Tepki: “Sınavın seni ne kadar gerdiğini görüyorum ve bu çok normal. Ben senin yerinde olsam ben de kaygılanırdım. Duygularını benimle paylaşabilirsin.”

Neden Önemli? Kaygıyı inkâr etmek veya küçümsemek, çocuğunuzun kendini anlaşılmamış hissetmesine ve duygularını bastırmasına neden olur. Duyguyu kabul etmek, ona güvenli bir alan sağlar.

2. Sohbeti Sonuçlardan Çabaya Kaydırın

Yanlış İletişim: “Günde kaç soru çözdün? Bu tempoyla [İstenen Üniversite/Lise Adı]’nı kazanabilir misin?” Doğru İletişim: “Bugün masanın başında ne kadar kaldığın önemli değil, elinden gelenin en iyisini yapmaya çalıştın mı? En çok hangi konuya emek harcadın?”

Neden Önemli? Çocuk, sevilmesinin ve kabul görmesinin yalnızca sonuca (puan/derece) bağlı olmadığını hissettiğinde, üzerindeki mükemmel olma baskısı azalır. Bu, kaygının temelini oluşturan koşullu sevgiyi ortadan kaldırır.

3. Kontrol Alanını Vurgulayın (Kaygıyı Küçültün)

Kaygı, kontrol edemeyeceği sonuçlara (sınavın zorluğu, diğer öğrencilerin başarısı) odaklanır. Çocuğunuzun dikkatini kontrol edebileceği şeylere yönlendirin.

Örnek Yönlendirme:

• “Sınav sorularının ne çıkacağını kontrol edemezsin, ama ne kadar uyuduğunu ve ne yediğini kontrol edebilirsin.”
• “Miden kasıldığında, odandan çık ve 5-4-3-2-1 duyusal tekniğini uygula. Bu senin kontrolün altında.”

4. Evde “Sınavsız Zaman” Dilimleri Oluşturun

Evin sürekli bir çalışma kampına dönüştüğünde, zihin dinlenemez. Aile olarak haftada en az bir akşam veya belirlenen saatlerde “Sınav Konuşmama Saati” kuralını uygulayın.

Bu saatlerde; film izleyin, sessizce bir şeyler okuyun veya sadece beraber yemek yapın. Çocuğunuzun, sınav dışında da var olabildiği bir ortam yaratın.

5. Başarısızlığı, Öğrenme Fırsatı Olarak Çerçeveleyin

Sınav öncesi en büyük kaygı, başarısızlık korkusudur. Bu korkuyu gidermek için, sınavı bir kimlik sınavı olarak değil, bir bilgi ölçme aracı olarak sunun.

Örnek İletişim:

• “Bu sınavı kazanamazsan hayatın bitmez. Sadece başka bir yoldan gidersin. Bizim sana olan inancımız değişmez.”
• “Yanlış yaptığın her soru, bir sonraki denemede öğrenme fırsatın demektir.”

Bir Sonraki Adımınız

Bu ipuçlarını uygulamak harika bir başlangıçtır. Ancak kaygı devam ediyorsa veya yönetilemez durumdaysa, daha derinlemesine, kişiselleştirilmiş bir destek gereklidir.