Olay bitse de beden neden tepki verebilir?
Zorlayıcı bir olaydan sonra, onu hatırlatan bir ses veya durumla karşılaşınca çarpıntı, terleme ya da kas gerginliği yaşanabilir. Ancak bu belirtiler yalnızca travmaya özgü değildir; tıbbi durumlar, uyku sorunları ve başka psikolojik güçlüklerle de ilişkili olabilir.
“Bedende taşınan yük” bu deneyimleri anlatan bir benzetmedir. Anıların kaslarda veya organlarda bir kayıt gibi saklandığı anlamına gelmez.
Bedensel belirtiler travmayı kanıtlar mı?
Hayır. Gerginlik, ağrı veya mide yakınmalarından geçmişte belirli bir olay yaşandığı sonucu çıkarılamaz. Hatırlanmayan bir travma olduğu varsayımıyla hareket etmek yerine, belirtilerin ne zaman başladığı ve hangi koşullarda değiştiği değerlendirilir.
Yeni başlayan, şiddetli veya açıklanamayan yakınmalar için hekim değerlendirmesi önemlidir. Şiddetli göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı veya bayılma gibi acil belirtilerde psikoterapi randevusunu beklemeyin; 112’ye veya en yakın acil servise başvurun.
EMDR bedensel tepkilerle nasıl çalışır?
EMDR, yalnızca göz hareketi veya iki yönlü uyarımdan oluşmaz. Değerlendirme ve hazırlığın ardından, uygun olduğunda rahatsız edici anı ve onunla ilişkili düşünce, duygu ve bedensel duyumlar üzerinde yapılandırılmış biçimde çalışılır.
EMDR’nin etki mekanizmasına ilişkin farklı açıklamalar araştırılmaktadır. “Sağ ve sol beyni çalıştırıp sıkışmış travmayı boşaltır” ifadesi yerleşik bilimsel açıklama olarak sunulamaz. TSSB tedavisindeki etkililik kanıtı ile mekanizmanın tam olarak açıklanmış olması farklı konulardır.
Hedef, her bedensel yakınmayı EMDR ile ortadan kaldırmak değil; değerlendirmede travmayla ilişkili olduğu düşünülen güçlükleri uygun bir tedavi planı içinde ele almaktır.
Görüşme sürecinde neler değerlendirilir?
- Yakınmaların başlangıcı, sıklığı ve günlük yaşama etkisi.
- Güncel güvenlik koşulları ve olayları hatırlatan durumlar.
- Tıbbi değerlendirmeler, uyku ve eşlik eden güçlükler.
- Kişinin hedefleri, tercihleri ve mevcut destekleri.
Bedene odaklanmak sizi daha çok zorluyorsa bunu görüşmede söyleyebilirsiniz. Hazırlık ve çalışma biçimi kişiye göre uyarlanır; her aşamada aynı egzersizi uygulamak gerekmez.
Şema Terapi ve travma odaklı çalışma
Bedensel tepkilere “Her zaman güçlü olmalıyım” veya “Kimseye güvenemem” gibi uzun süreli tutumlar eşlik ediyorsa, bunlar Şema Terapi çerçevesinde de ele alınabilir. Bu, bedensel belirtilerin tek nedeninin bir şema olduğu anlamına gelmez.
Yöntem seçimi ve araştırma dayanağı için travma odaklı terapi sayfasını; gün boyu süren alarm hissi için sürekli tetikte hissetmek yazısını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
EMDR anıları siler mi?
Amaç geçmişte olanları silmek değil, anıyla ilişkili sıkıntı ve anlamlar üzerinde çalışmaktır. Hatırlama biçimi ve duygusal tepkiler değişebilir; sonuç kişiden kişiye farklılaşır.
Bedensel gerginliğim varsa hatırlamadığım bir travmam mı var?
Bu sonuç çıkarılamaz. Bedensel gerginliğin pek çok olası nedeni vardır; belirti tek başına belirli bir geçmiş olayı doğrulamaz.
Tıbbi değerlendirmem normalse bütün belirtiler psikolojik midir?
Bunu otomatik olarak söylemek doğru değildir. Süren, değişen veya yeni başlayan belirtiler için ilgili hekimle takip önemlidir; psikolojik değerlendirme gerektiğinde bu süreçle birlikte yürütülebilir.
Caddebostan’da travma odaklı görüşme
Klinik Psikolog Gizem Ölmez Akfırat, EMDR ve Şema Terapiyi de içeren çalışma yaklaşımında kişinin başvuru nedenini ve ihtiyaçlarını değerlendirir. Yetişkinler için Caddebostan, Kadıköy’de yüz yüze görüşme veya uygunluğa göre online görüşme planlanabilir.
İlk görüşme sürecini inceleyebilir; randevu talebi oluşturabilir veya 0544 290 94 93 üzerinden bilgi alabilirsiniz. Çocuk ve ergen görüşmeleri yüz yüze yapılır.
Kaynaklar ve bilgilendirme
- National Center for PTSD — EMDR ve etki mekanizmasına ilişkin değerlendirme
- NIMH — Travma sonrası belirtiler
Bu içerik genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Güncelleme: 28 Eylül 2026.