Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedir?
“Sabah gözünüzü açar açmaz ‘ya kötü bir şey olursa’ diye düşünmeye başlıyor musunuz? Gece uyumadan önce bile zihniniz senaryolar üretmeye devam ediyor mu?”
👉 Eğer bu düşünceler gününüzü kontrol ediyor, dikkatinizi dağıtıyor ve huzurunuzu bozuyorsa, bu durum Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olabilir.
📌 Bilimsel Tanım: YAB, en az 6 ay süren, kontrol edilmesi güç endişelerle seyreden bir kaygı bozukluğudur. Kişi çoğunlukla “hep kötü bir şey olacak” beklentisi içindedir.
Belirtiler: Kaygının Günlük Hayattaki İzleri
- Zihinsel belirtiler: Sürekli endişe, en kötü senaryoları düşünme, odaklanma güçlüğü.
- Duygusal belirtiler: Huzursuzluk, kolay sinirlenme, tahammülsüzlük.
- Bedensel belirtiler: Kaslarda gerginlik, mide ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı, uyku bozukluğu.
- Davranışsal belirtiler: Ertelemeler, karar vermekte zorlanma, bazı ortamlardan kaçınma.
👩🏻🦰 Örnek: Bir çalışan, iş toplantısında küçük bir hata yapmaktan korkar; günlerce “patronum beni yetersiz bulacak” kaygısıyla uyuyamaz.
👨🏻🎓 Örnek: Bir öğrenci, sınavdan önce “ya unuturum, ya rezil olurum” düşüncesiyle mide krampları yaşar.
Nedenleri: Kaygıyı Tetikleyen Faktörler
- Biyolojik: Beyindeki serotonin ve norepinefrin dengesizlikleri.
- Psikolojik: Kaygılı mizaç, aşırı kontrol ihtiyacı, öğrenilmiş çaresizlik.
- Çevresel: İş stresi, ekonomik sıkıntılar, belirsizlikler.
- Travmatik yaşantılar: Hastalık, kayıp veya travma sonrası artan endişe.
👨🏻 Örnek: Deprem deneyimleyen biri, küçük sarsıntıları bile “yine olacak” düşüncesiyle yoğun kaygı sebebi yapabilir.
Tedavi ve Terapi Yöntemleri
Kadıköy Psikolog Yaygın Anksiyete Bozukluğu Terapi Yöntemleri
YAB tedavi edilebilir bir bozukluktur. Terapi yöntemleri, ilaç desteğine kıyasla daha kalıcı sonuçlar sağlar.
- Kişiye kaygıyı besleyen otomatik düşüncelerini fark ettirir.
- Seanslarda “düşünce günlüğü” tutulur, endişelerin ne kadar gerçekçi olduğu sorgulanır.
- Örnek: “Ya işimi kaybedersem?” → “Şu an işimde sorun yok, bu düşünce sadece bir ihtimal.”
- Kaygının temelinde çoğu zaman geçmişteki travmatik anılar vardır.
- EMDR, bu anıların beyinde işlenmesini sağlayarak yükünü azaltır.
- Örnek: Çocukken “başarısız” damgası yiyen kişi, yetişkinlikte sürekli kaygı yaşar; EMDR bu anının etkisini dönüştürür.
- “Dünya tehlikeli, ben güçsüzüm” gibi derin inançları hedefler.
- Çocuklukta gelişen kaygı şemaları üzerinde çalışılır.
- İlaç Tedavisi (Psikiyatri ile)
- Şiddetli kaygılarda antidepresan veya anksiyolitik ilaçlar kısa süreli destek olabilir.
- Ancak uzun vadeli çözüm için terapi şarttır.
- Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
- Düzenli uyku ve beslenme.
- Egzersiz, yürüyüş, yoga.
- Nefes egzersizleri ve meditasyon.
- Kafein ve nikotinden uzak durma.
Sık Sorulan Sorular
YAB tamamen geçer mi?
- Evet, terapi ve destekle yönetilebilir ve kaygının şiddeti önemli ölçüde azalır.
Kaç seansta düzelir?
- Kişiye göre değişir; düzenli terapiyle haftalar içinde fark edilir ilerleme olur.
İlaç şart mı?
- Çoğu durumda terapi yeterlidir. İlaç yalnızca ağır vakalarda psikiyatrist tarafından önerilir.
Sonuç: Kaygının Ötesinde Bir Yaşam Mümkün
Yaygın Anksiyete Bozukluğu, yaşam kalitenizi düşürse de tedavi edilebilir bir durumdur. Kaygınızla yaşamayı değil, kaygının ötesinde yaşamayı öğrenebilirsiniz.
- “Randevu Talep Et”
- “Kadıköy – Bağdat Caddesi – Caddebostan’da Anksiyete Tedavisi için İletişime Geçin”
- “Online Görüşme Planla”
Kaynaklar
- APA (2013). DSM-5: Anksiyete bozuklukları tanı ölçütleri.
- Shapiro, F. (2018): EMDR Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures → Travma temelli kaygıların tedavisinde EMDR’nin etkilerini açıklar.
- Beck, A. T. & Clark, D. A. (1997): Anxiety and Depression: Cognitive Perspectives → BDT’nin anksiyete üzerindeki etkilerini vurgular.
- Türkiye Psikiyatri Derneği (2021): Anksiyete Bozuklukları Rehberi.
- WHO (2022): Anksiyete ve stres bozuklukları üzerine küresel rapor.